Đây là những nội dung trọng tâm được trao đổi tại Hội thảo “Tài chính tiêu dùng minh bạch và có trách nhiệm – Nền tảng cho phát triển bền vững” do Câu lạc bộ Tài chính tiêu dùng thuộc Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam tổ chức ngày 2/10/2026 tại TP. Hồ Chí Minh. Hội thảo có sự tham dự của đại diện Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, các công ty tài chính và nhiều đơn vị liên quan.

Theo các chuyên gia tại hội thảo, tài chính tiêu dùng cần được nhìn nhận không chỉ qua các chỉ tiêu dư nợ hay tốc độ tăng trưởng. Đằng sau mỗi khoản vay là những nhu cầu thiết thực của người dân như học tập, chăm sóc sức khỏe, mua phương tiện phục vụ công việc, thiết bị gia đình hay đáp ứng những khoản chi thiết yếu trong thời điểm thu nhập chưa kịp đáp ứng.

Thông qua việc cung cấp các khoản tín dụng phù hợp, tài chính tiêu dùng giúp người dân chủ động hơn trong kế hoạch tài chính, đồng thời giảm nhu cầu tìm đến các nguồn vốn phi chính thức. Ở phạm vi rộng hơn, khi nhu cầu tiêu dùng được chuyển hóa thành sức mua thực tế, dòng vốn còn góp phần thúc đẩy lưu thông hàng hóa, dịch vụ và hỗ trợ hoạt động sản xuất – kinh doanh.

Với vai trò là “cánh tay nối dài” của hệ thống ngân hàng, các công ty tài chính tiêu dùng đang góp phần đưa nguồn vốn chính thức tới nhóm khách hàng thu nhập trung bình, thấp, người lao động và những đối tượng còn gặp khó khăn khi tiếp cận tín dụng ngân hàng truyền thống.

Đến cuối tháng 8/2026, tổng dư nợ cho vay phục vụ nhu cầu đời sống và tín dụng qua thẻ của khối công ty tài chính đạt gần 185 nghìn tỷ đồng, tăng 13,37% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, dư nợ phục vụ nhu cầu đời sống đạt gần 134 nghìn tỷ đồng, tăng hơn 19%; dư nợ tín dụng qua thẻ đạt trên 51 nghìn tỷ đồng.

Nếu giai đoạn trước, một trong những mục tiêu quan trọng của tài chính tiêu dùng là mở rộng khả năng tiếp cận vốn thì yêu cầu của giai đoạn mới đang thay đổi: không chỉ đưa được vốn đến khách hàng mà phải đưa đúng nguồn vốn, tới đúng nhu cầu và trong khả năng chi trả của người vay.

Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 đặt ra yêu cầu xét duyệt cấp tín dụng dựa trên khả năng tài chính thực tế của khách hàng. Theo đó, một khoản vay tốt không nhất thiết là khoản vay có hạn mức cao nhất, mà phải phù hợp với thu nhập và khả năng trả nợ, giải quyết được nhu cầu hiện tại nhưng không tạo ra gánh nặng tài chính quá mức trong tương lai.

Đây cũng là bước chuyển quan trọng từ “mở rộng tiếp cận” sang “mở rộng tiếp cận có trách nhiệm”. Tín dụng chính thức là điều kiện cần, nhưng chưa đủ. Giá trị thực sự của tín dụng chỉ được tạo ra khi sản phẩm phù hợp với nhu cầu và năng lực tài chính của người sử dụng, đồng thời được cung cấp trên cơ sở minh bạch và có trách nhiệm.

Điều này đặt ra yêu cầu đối với tổ chức tài chính phải đánh giá đầy đủ khả năng trả nợ, nhu cầu thực tế cũng như mức độ phù hợp của sản phẩm với từng khách hàng. Bởi một khoản vay giải quyết được khó khăn hôm nay nhưng tạo ra áp lực tài chính quá lớn trong tương lai khó có thể được coi là một khoản tín dụng thực sự tạo ra giá trị.

Một trong những nền tảng quan trọng của tài chính có trách nhiệm là minh bạch thông tin.

Minh bạch không chỉ nằm ở việc công khai các điều khoản của khoản vay mà quan trọng hơn là thông tin phải được trình bày theo cách khách hàng có thể hiểu và sử dụng để đưa ra quyết định.

Theo đó, trước khi vay, khách hàng cần biết rõ số tiền thực tế được nhận, mức lãi suất và các khoản phí, tổng nghĩa vụ tài chính phải thanh toán, kỳ hạn trả nợ, những hệ quả có thể phát sinh nếu chậm thanh toán cũng như đầu mối hỗ trợ khi gặp vấn đề.

Thông tin càng rõ ràng và dễ hiểu, khách hàng càng có khả năng đánh giá chính xác khoản vay có phù hợp với điều kiện tài chính của mình hay không. Đây không chỉ là yêu cầu bảo vệ người tiêu dùng mà còn góp phần hạn chế rủi ro tín dụng và xây dựng niềm tin lâu dài giữa khách hàng với các tổ chức tài chính.

Tài chính tiêu dùng bền vững cũng đòi hỏi trách nhiệm không chỉ từ phía tổ chức cung cấp tín dụng mà cả người đi vay.

Đối với tổ chức tài chính, trách nhiệm thể hiện ở việc thẩm định phù hợp, tư vấn trung thực, bảo vệ dữ liệu khách hàng, thực hiện nhắc nợ và thu hồi nợ đúng quy định, văn minh; đồng thời có cơ chế tiếp nhận và giải quyết kịp thời những phản ánh, vướng mắc phát sinh.

Ở chiều ngược lại, khách hàng cần cung cấp thông tin trung thực, tìm hiểu kỹ hợp đồng, cân nhắc khả năng trả nợ trước khi quyết định vay, sử dụng nguồn vốn hợp lý và thực hiện đúng các nghĩa vụ đã cam kết.

Khi quyền và nghĩa vụ của cả hai phía được nhận thức đầy đủ, mối quan hệ tín dụng sẽ trở nên bền vững hơn và niềm tin đối với thị trường cũng được củng cố.

Yêu cầu về minh bạch và trách nhiệm càng trở nên quan trọng khi hoạt động tài chính tiêu dùng đang chuyển dịch nhanh chóng lên môi trường số.

Big Data, AI, eKYC cùng các nền tảng số đang giúp doanh nghiệp hiểu khách hàng tốt hơn, cá nhân hóa sản phẩm và rút ngắn đáng kể thời gian từ đăng ký đến giải ngân. Một số khoản vay nhỏ hiện có thể hoàn tất quy trình chỉ trong vài phút.

Tuy nhiên, sự thuận tiện cũng đặt ra một vấn đề mới: quyết định vay tiền có thể được đưa ra quá nhanh khi khách hàng chưa thực sự hiểu đầy đủ về sản phẩm và nghĩa vụ tài chính của mình.

Do đó, cùng với đầu tư công nghệ, thị trường cần quan tâm nhiều hơn tới giáo dục tài chính, cách thức trình bày thông tin đơn giản, dễ hiểu, bảo vệ dữ liệu cá nhân và cung cấp công cụ giúp người dân nhận diện các tổ chức cho vay hợp pháp.

Công nghệ vì thế không phải đích đến cuối cùng. Giá trị của chuyển đổi số chỉ thực sự bền vững khi công nghệ giúp tăng khả năng tiếp cận nhưng đồng thời củng cố sự minh bạch, an toàn và niềm tin của khách hàng.

Thông điệp xuyên suốt từ hội thảo cho thấy thị trường tài chính tiêu dùng đang bước sang một giai đoạn phát triển mới. Thành công của thị trường trong tương lai không nên chỉ được đánh giá bằng số lượng khách hàng, quy mô dư nợ hay tốc độ giải ngân, mà cần được đo bằng chất lượng của khả năng tiếp cận tín dụng.

Tài chính tiêu dùng bền vững vì vậy không đồng nghĩa với cho vay nhiều nhất hay hạn chế cho vay. Cốt lõi là đưa nguồn vốn chính thức tới đúng đối tượng, đúng nhu cầu, ở quy mô phù hợp để khách hàng có thể sử dụng tín dụng như một công cụ cải thiện cuộc sống mà không tạo ra áp lực tài chính vượt quá khả năng.

Định hướng phát triển tài chính minh bạch và có trách nhiệm cũng phù hợp với chiến lược phát triển của Công ty Tài chính Tổng hợp Cổ phần Điện lực (EVF). Trong quá trình mở rộng hoạt động và đẩy mạnh chuyển đổi số, EVF xác định tăng trưởng cần song hành với quản trị rủi ro, tuân thủ, nâng cao trải nghiệm và bảo vệ lợi ích khách hàng. Việc ứng dụng công nghệ, từng bước đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng khả năng tiếp cận tài chính được đặt trong yêu cầu bảo đảm an toàn và phát triển bền vững. Đây cũng là nền tảng để EVF hướng tới tạo ra giá trị dài hạn cho khách hàng, đối tác, cổ đông và cộng đồng.